Herhangi bir kaza yada yaşamı tehlikeye düşüren
durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya
kadar,hayatın kurtarılması ya da durumun daha kötüye gitmesini
önlemek amacıyla, ilaçsız olarak yapılan uygulamalara
ilkyardım denir.
İLK YARDIM
UYGULAMASINDA KESİNLİKLE İLAÇ KULLANILMAZ.
İLK YARDIMDA AMAÇ NEDİR?
1.Yaşamı koruma ve sürdürülmesini
sağlama
2.Durumun kötüleşmesini engelleme
3.İyileşmesini kolaylaştırma
İLKYARDIMCININ ÖZELLİKLERİ VE SORUMLULUKLARI
NEDİR?
1.Sakin ve telaşsız
olmalı.
2.Hastayı sakinleştirmeli.
3.Çevreyi değerlendirip süren bir tehlike
olup olmadığını belirlemeli.
4.Kendi can
güvenliğini tehlikeye atmamalı.
5.Çevredeki kişileri,sağlık
kuruluşları,itfaiye ve güvenliğe haber vermeleri için organize
etmeli.
6.Hastanın durumunu
değerlendirerek uygun ilk yardıma başlamalı.
7.Hastanın sağlık kuruluşuna bir an önce
ulaşmasını sağlamalı.
İLK YARDIMIN ABC'Sİ
NEDİR?
A.Soluk yolunun
açılması.
B.Solunumun düzeltilmesi.
C.Dolaşımın etkinliğini sağlama.
SOLUK YOLU NASIL AÇILIR?
1.Ağızda toz toprak,kırık takma diş
ve yabancı cisimler varsa çıkarılır.

2.Bilinci kapalı
kişilerde dil arkaya düşüp havayolunu tıkayabilir. Bu durumda
baş geriye itilip çene yukarı kaldırılarak soluk yolu açılır.
SOLUNUM YOLU NASIL
DÜZELTİLİR? (YAPAY SOLUNUM)
Solunumu duran
kişiye derhal yapay solunum uygulanmalıdır.
1.Hasta sert bir zemine yatırılır.
2.Ağız içi temizlenerek varsa yabancı
cisimler çıkarılır.
3.Çenesi yukarı
kaldırılarak baş hafifçe arkaya itilir.
4.Ağızdan ağıza solunum yapılacaksa burun
kapatılır. Burundan solunum yapılacaksa ağız kapatılır.
5.Derin bir soluk
alınıp, solunum yaptırılacak kişinin ağzına (yada burnuna)
ağız yerleştirlir.
6.Hastanın göğsünün
kabarmasına yetecek şiddette soluk verilir.
DOLAŞIMIN ETKİNLİĞİ NASIL
SAĞLANIR?(KALP MESAJI)
1.Kalp
durmuşsa hemen kalp mesajına başlanır.
2.Hasta sert bir zemine yatırılır ve bir
yanına diz çökülür.
YARA İÇİNDEKİ YABANCI CİSİM,
KEMİK PARÇASI VS. ÇIKARILMAMALIDIR.
3.Göğüs kemiğinin (iman
tahtası) üçte bir alt ucuna bir elin ayası sıkıca
yerleştirilir, diğer elin ayası bunun üstüne konur. Parmaklar
hastaya temas etmemelidir.
4. Kollar dik
tutularak (Bilek ve dirsekler bükülmeden)sabit ve ritmik bir
şekilde göğüse 4-5 cm bastırılır.
5.
Arada nabız kontrol edilerek dakikada 60 kez olmak üzere
dolaşım başlayıncaya kadar devam edilir.
BAYILMALARDA UYGULANACAK
İLKYARDIM KURALLARI
1.Elbiseleri
boyundan,göğüsten ve karından gevşetilir.
2.Hastanın beynine kan gitmesini sağlamak
için düz bir yerde sırtüstü yatırılarak, ayakları yukarı
kaldırılır ve sonrada şok pozisyonunda bekletilir. Kesinlikle
başının altına yastık konmaz.
3.Hastaya
uyarıcı kokular koklatılır. (Amonyak vb.)
4.Hastanın zorlanmaksızın kendine gelmesi
beklenir.
5.Kendine geldiğinde su, çay
gibi içecekler azar azar verilmelidir.
GÖĞÜS
YARALANMALARINDA İLKYARDIM
1.Yaralı, yarı oturur duruma getirilir
2.Havanın akciğerler dolmasına engel
olmak için açık olan yara yerine temiz bir bez kapatıp basınç
yapmadan sarılır
3.Kazazedenin ısı kaybı
önlenir.
KARIN YARALANMALARINDA
İLKYARDIM
1.Hastaya ağızdan
yiyecek içecek verilmez.
2.Yaralı başı
hafif yüksek, dizlernin altına rulo edilmiş bir battaniye
konularak sırt üstü yatırılır
3.Herhangi
bir organ dışarı çıkmış ise asla el sürülmez. Geniş bir gaz
bezi varsa serum fizyolojik ile ıslatılarak basınç yapmadan
organların üzerine örtülür.
4.Yaralı
zaman geçirmeden sevkedilir..
EGZOS
ZEHİRMELERİNDE İLKYARDIM
1.Hasta
derhal temiz havaya çıkarılır.
2.Şuuru
tam kapalı olmayanlar temiz havada derin solunum yaptırılır.
3.Şuuru kapalı veya solunum yapmakta
güçlük çeken hastalara suni solunum tatbik edilir.
4.Beden ısısının düşmesini engellemek
için üstü örtülür.
5.Hasta en seri
şekilde sağlık merkezine gönderilir.
SİNDİRİM
YOLU İLE OLAN ZEHİRMELERİNDE İLKYARDIM
1.Zehrin sulanması ve emilimin
yavaşlaması için hastalara; süt, yumurta akı, nişasta
solisyonlu su içirilir
2.Kusmasına yardım
edilir.
3.Asitle olan zehirlenmelerde,
hasta hiçbir zaman kusmaya zorlanmaz. Su ve süt yumurta akı
karıştırılarak içirilir.
4.Alkali ile
olan zehirlenmelerde:1/4 oranında sirke ile hazırlanmış 500ml.
su veya limon suyu içirilir.
KANAMALARDA
İLKYARDIM NASIL YAPILIR?
1.Kanayan uzuv (kol,bacak
vs.)yükseltilir.
2.Yara üzerine temiz
gazlıbez,mendil veya çamaşır parçası konur ve sıkıca
bastırılır.
3.Kanama durmazsa kanayan
yerin 5 cm yukarı kısmına bandaj uygulanır.
BURUN KANAMASINDA İLKYARDIM NASIL
YAPILIR?
1.Burnu kanayan kişinin
başı hafifçe öne eğilir.
2.Hasta burun
üzerine basınç yapar
3.Bu sırada ağızdan
soluk alıp verir ve asla sümkürmez.
BURUN
KANAMASINDA HASTANIN BAŞI GERİYE DOĞRU KALDIRILMAZ.
ELEKTİRİK ÇARPMALARINDA İLKYARDIM NASIL
YAPILIR?
1.Önce ilk yardımcı
kendi güvenliğini sağlar.
2.Elektrik
akımının yaralı ile teması kesilir. Bu yapılmadan önce
yaralıya dokunulmaz
3.Kuru tahta parçası
ve lastik gibi elektrik geçirmeyen maddelerle hasta çekilerek
veya kablo itilerek akımdan kurtarılır.
4.Solunum durmuşsa yapay solunuma, kalp
durmuşsa kalp mesajına başlanır.
5.Yanık
varsa soğuk su ile yıkanır.
KIRIKLARDA
İLKYARDIM NASIL YAPILIR?
1.Hasta
sarsılmaz ve hareket ettirilmez.
2.
Kanama varsa durdurulur.
3. Hasta
taşınmadan önce kırık bölgesi hareketsiz hale getirilir.(Bunun
için tahta gibi sert cisimler kullanılabilir.)
4.Açık kırık varsa(kırık uçları
görülüyorsa) kırık kemik parçalarına kesinlikle dokunulmaz ve
bunlar yerleştirilmeye çalışılmaz.Yara üzerine temiz bir
gazlıbez kapatılır.
YANIKLARDA İLKYARDIM NASIL
YAPILIR?
1.Soğuk musluk suyu ile
ağrı azaltılır.
2.Hastanın takıları
çıkartılır.(Daha sonra oluşabilecek şişler nedeniyle çıkarmak
zorlaşabilir.)
3.Oluşan kabarcıklar
patlatılmaz.
4.Yanan kısımların üzeri
temiz gazlıbezle kapatılır hiçbir şey sürülmez.
5.Hastanın bilinci yerinde ise bol su
içirilir.
YANIK YÜZEYiNE DiŞ MACUNU, SALÇA, YOĞURT
GiBi MADDELER KESiNLiKLE SÜRÜLMEMELiDiR.
YARALANMALARDA iLK YARDIM NASIL
YAPILIR?
1.Kanama varsa kontrol
edilir.
2.Yaranın kirlenmesi önlenir.
3.Varsa kopan parça korunur. (Islak bir
gazlı beze sarılıp bir naylon torbaya konulur,bu torba da içi
buz dolu başka bir torbaya konulur.)
| |
.... |
Araçtan çıkarılan kazazede :
Baş veya göğüs yaralanması varsa sırtının
altı beslenerek Sırtüstü yatar şekilde.
Nefes borusunda
tıkanıklık varsa ağızdan kusmuk veya kan geliyorsa başı yana
yatık şekilde yatırılmalıdır. |
Solunumu kontrol etmek için kazazedenin nefesi
dinlenir ve göğüs hareketleri izlenir..
Göğsüne aldığı
darbe ile yaralanma sonucu solunumu zayıflamış veya durmuş
kazazedenin başı ve göğsü biraz yukarı kaldırılarak yarı
oturur duruma getirilir ve kazazedenin üzerindeki sıkı
giysiler gevşetilir... |
.... |
.... |
Boğulma hallerinde kazazede de baygınlık ve
bilinç kaybı görülür.bu sebeple dilin geriye kayarak nefes
borusunu tıkamasını önlemek için kazazede sırtüstü yatırılmalı
ve baş çeneden geri itilerek nefes borusu açık
tutulmalıdır...
Kazazede yan yatış durumunda iken sırtına
vurulmak sureti le öksürmesi sağlanarak boğazdaki yabancı
cismin çıkarılmasıdır.... |
|
1.Uygulamada kazazede karın boşluğu üzerinde
ellerini birleştirerek aşağıdan göğüs boşluğuna doğru baskı
uygular.Bu baskı ile oluşan basınç nefes borusundaki cismi
geri iterek dışarı çıkmasını sağlar....
Çocuklardada yetişkinlerde olduğu gibi
sırtına vurularak öksürtülmesi sureti ile boğazdaki yabancı
cisim çıkartılabilir..... |
.... |
.... |
Suni solunuma hazırlık aşamasında :
Kazazedenin ağzı içinde diş kırığı,takma diş ve buna benzer
nefes yolunu tıkayabilecek cisimler iki parmak ile
temizlenir...
Kazazedenin başı geriye doğru itilerek nefes
borusunun açık tutulması sağlanır.Bu şekilde verilen nefesin
en iyi şekilde akçiğerlere ulaşması sağlanır... |
|
Bir el ile kazazedenin boynundan tutulur.Diğer bir elle
alnına bastırılıp burnu sıkılarak ağızdan üflenen havanın
burundan kaçması önlenir.İlkyardımcı derin bir nefes alıp
kazazedenin ağzını sıkıca kapayacak biçimde havayı güçlü bir
şekilde üfleyerek suni solunum uygulamasına geçer.. Çocuklara ağız ve burundan olacak şekilde nefes verilirken
yetişkinlere oranla daha hafif üflenir.Çocuklara uygulanacak
suni solunumda üfle ...dinle ... üfle.. dinle... şeklinde
yetişkinlere oranla daha kısa nefes aralıkları ile (her 3
saniyede bir ) nefes verilir... |
.... |
.... |
Holger Nielsen metodu ile suni solunum :Bu metod ağız içi
ve ağız dışı kanamalarda alt ve üst çene kırıklarında zehirli
maddenin ağız yolu ile alınmış olması gibi kazazedeye ağızdan
ağıza suni solunumun yapılamayacağı hallerde
uygulanabilir.Fakat kazazedenin göğüs ve kollarında kırık
tesbit edilmişse bu metod uygulanamaz..
Uygulanama:
Kazazede yüzü koyun yatırılarak elleri üzerinde başı yana
çevrilir ağzı açılarak nefes yolu açık tutulur...İlkyardımcı kazazedenin başucundan bir dizi üzerine
çömelerek ellerini göğüs kafesi üzerine gelecek şekilde
birleştirir.Kollarını dirsekten bükmeden vücudunu öne arkaya
eğerek kazazedenin sırtına hafif baskı uygular.Kazazedenin
nefes almasını sağlamak için kolları dirseklerden tutularak
yukarı kaldırılır. (1 saniye içinde) Daha sonra kazazedenin
kolları yavaşça bırakılır ve birer saniye aralıklarla bu
hareketlere sırası ile devam edilir.Solunum normale dönünce
kazazede sabit yan yatırş pozisyonuna alınır ve en yakın
sağlık kuruluşuna sevk edilir..... |
|
|